Kinh tế châu Âu đang phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn khi Trung Quốc quay trở lại mạnh mẽ với chiến lược tăng trưởng dựa vào xuất khẩu. Goldman Sachs cảnh báo làn sóng hàng hóa giá rẻ và sản lượng cao từ Trung Quốc không chỉ làm gia tăng thâm hụt thương mại, mà còn trực tiếp bào mòn năng lực cạnh tranh của Liên minh châu Âu (EU), qua đó kéo giảm triển vọng tăng trưởng trung hạn của khu vực.
Trong bối cảnh Trung Quốc đẩy mạnh sản xuất và chào bán hàng hóa với mức giá ngày càng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu, Goldman Sachs đã hạ dự báo tăng trưởng của khu vực đồng euro. Theo chuyên gia Giovanni Pierdomenico, châu Âu “đặc biệt dễ bị tổn thương” trước cú sốc nguồn cung từ Trung Quốc, bởi lợi thế cạnh tranh của EU vốn đã suy yếu do chi phí sản xuất cao, năng suất tăng chậm và đầu tư công nghiệp thiếu đồng bộ.
Các ước tính cho thấy, đến cuối năm 2029, GDP khu vực đồng euro có thể giảm khoảng 0,5% do cạnh tranh trực tiếp từ hàng hóa Trung Quốc. Trong số các nền kinh tế lớn, Đức chịu tác động nặng nề nhất với mức giảm GDP thực gần 0,9% trong bốn năm tới; Italy có thể giảm 0,6%, trong khi Pháp và Tây Ban Nha cùng mất khoảng 0,4%. Những con số này phản ánh mức độ phụ thuộc của châu Âu vào xuất khẩu và vai trò trung tâm của công nghiệp chế tạo trong cấu trúc tăng trưởng.
Đáng lo ngại hơn là mức độ “thay thế” ngày càng cao giữa hàng hóa Trung Quốc và châu Âu trên thị trường quốc tế. Trong vòng 5 năm qua, khu vực đồng euro đã để mất khoảng 4 điểm phần trăm thị phần xuất khẩu vào tay Trung Quốc. Goldman Sachs ước tính, cứ mỗi 1 USD xuất khẩu tăng thêm của Trung Quốc thì xuất khẩu của châu Âu giảm từ 20–30 cent, cho thấy sự suy giảm rõ rệt về sức cạnh tranh.
Trước áp lực này, EU đã triển khai nhiều sáng kiến nhằm tăng cường năng lực tự cường chiến lược, nổi bật là Đạo luật Nguyên liệu Chiến lược (CRMA) và Kế hoạch hành động châu Âu về AI. Tuy nhiên, theo đánh giá của Goldman Sachs, các biện pháp hiện tại vẫn “chưa đủ mạnh” để tạo ra bước ngoặt thực sự, cả về quy mô tài chính lẫn tốc độ triển khai.
Khả năng phản ứng của châu Âu còn bị giới hạn bởi những điểm yếu mang tính cấu trúc. EU vẫn phụ thuộc lớn vào Trung Quốc trong chuỗi cung ứng nhiều loại nguyên liệu và linh kiện quan trọng, từ đất hiếm, pin, nam châm vĩnh cửu cho đến các bộ phận thiết bị công nghiệp và điện tử. Điều này khiến bất kỳ nỗ lực hạn chế nhập khẩu nào cũng phải được cân nhắc thận trọng, nhằm tránh gây gián đoạn chuỗi cung ứng nội khối.
Quốc phòng hiện là lĩnh vực hiếm hoi mà châu Âu thể hiện cam kết tài chính rõ ràng, với chương trình Readiness 2030 trị giá 150 tỷ euro. Tuy nhiên, ngay cả trong ngành chiến lược này, sự phụ thuộc vào Trung Quốc về đất hiếm và linh kiện công nghệ cao vẫn chưa được giải quyết triệt để.
Giới phân tích cho rằng châu Âu đang đứng trước một phép thử mang tính quyết định: hoặc xây dựng được một chiến lược công nghiệp thống nhất, đủ mạnh và đủ nhanh; hoặc chấp nhận nguy cơ đánh mất vị thế trong các ngành từng là trụ cột như ô tô, máy móc công nghiệp và công nghệ xanh. Vấn đề không chỉ là châu Âu có thể làm gì, mà là liệu EU có sẵn sàng hành động quyết liệt và kịp thời hay không, trước khi áp lực từ hàng hóa Trung Quốc làm lung lay nền tảng của tham vọng tự chủ chiến lược.