Từ vị thế hưởng lợi lớn nhờ xuất nhập khẩu tăng mạnh trong các năm trước, ngành vận tải biển đang đối mặt với giai đoạn chững lại khi giá cước vận tải quốc tế giảm sâu và nhu cầu vận chuyển hàng hóa suy yếu.
Trong quý III/2025, kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, hoạt động xuất nhập khẩu vẫn là điểm sáng, tạo nền tảng tích cực cho lĩnh vực vận tải biển. Nhiều doanh nghiệp trong ngành ghi nhận kết quả kinh doanh khả quan. Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC) đạt doanh thu hợp nhất hơn 5.282 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế hơn 1.098 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế trên 895 tỷ đồng, tăng hơn 48% so với cùng kỳ. Công ty Cổ phần Vận tải biển Hải An cũng ghi nhận lợi nhuận hợp nhất hơn 1.347 tỷ đồng, tăng 19,4%; riêng lợi nhuận sau thuế công ty mẹ tăng mạnh 52,6%, đạt hơn 304 tỷ đồng.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định những kết quả tích cực này chủ yếu phản ánh độ trễ của thị trường, trong khi triển vọng ngắn hạn của ngành đang đối diện nhiều thách thức. Sự phục hồi kinh tế toàn cầu còn chậm và thiếu chắc chắn, kéo theo nhu cầu vận chuyển hàng hóa suy yếu. Đáng chú ý, mùa cao điểm năm nay đến sớm từ tháng 6 – 7 khi doanh nghiệp tranh thủ nhập hàng trước thời điểm kết thúc hoãn thuế, khiến lượng hàng qua cảng duy trì tích cực trong quý II nhưng đồng thời làm tồn kho tại Mỹ gia tăng. Hệ quả là giai đoạn vốn được kỳ vọng sôi động vào cuối năm lại trở nên trầm lắng và xu hướng này có thể kéo dài đến hết năm 2025.
Căng thẳng tại khu vực Biển Đỏ tiếp tục gây gián đoạn tuyến vận tải, làm tăng chi phí và tạo biến động lớn về giá cước. Trong khi đó, áp lực từ đội tàu mới gia nhập thị trường quốc tế khiến cạnh tranh ngày càng gay gắt. Theo Drewry, giá cước giao ngay container 40 feet trên các tuyến chủ chốt đầu tháng 10 đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ đầu năm 2024; riêng tuyến Thượng Hải – Los Angeles giảm 58%, Thượng Hải – New York giảm 46%, nhiều mức giá đã xuống dưới ngưỡng hòa vốn của các hãng tàu.
UNCTAD dự báo thương mại đường biển toàn cầu năm 2025 chỉ tăng khoảng 0,5%, phản ánh giai đoạn tăng trưởng mong manh của ngành. Trong bối cảnh chi phí leo thang, rủi ro địa chính trị và chính sách thuế mới gia tăng, quý IV/2025 được dự báo sẽ là giai đoạn khó khăn nhất đối với ngành vận tải biển kể từ năm 2023.
Theo Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp