Phát triển nguồn điện sạch, tái tạo đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng GDP trên 8% và các năm tiếp theo hướng tới mức hai chữ số. Đồng thời, đây cũng là điều kiện then chốt để Việt Nam thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Trong số các nguồn năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi được đánh giá là trụ cột chiến lược, vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa mở ra không gian phát triển kinh tế biển xanh.
Theo đại biểu Nguyễn Hải Nam (Đoàn ĐBQH TP. Huế), Việt Nam sở hữu lợi thế hiếm có với đường bờ biển dài, vùng biển rộng, tốc độ gió ngoài khơi cao và ổn định, đặc biệt tại các khu vực như Bình Thuận, Ninh Thuận. Các đánh giá quốc tế cho thấy Việt Nam có tiềm năng điện gió ngoài khơi lớn hàng đầu khu vực, đủ khả năng trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của Đông Nam Á.
Không chỉ đóng vai trò cung cấp điện sạch, điện gió ngoài khơi còn có ý nghĩa kinh tế – chiến lược sâu rộng. Việc phát triển lĩnh vực này có thể thu hút dòng vốn lớn, công nghệ cao, hình thành ngành công nghiệp mới gắn với chuỗi cung ứng, công nghiệp phụ trợ, cảng biển chuyên dụng và dịch vụ kỹ thuật. Qua đó, điện gió ngoài khơi góp phần tạo việc làm chất lượng cao, nâng cao năng lực xuất khẩu chuỗi cung ứng, đồng thời tăng cường hiện diện kinh tế gắn với bảo đảm quốc phòng – an ninh trên biển.
Tuy nhiên, quá trình triển khai điện gió ngoài khơi tại Việt Nam hiện vẫn đối mặt nhiều rào cản. Đáng chú ý là sự thiếu đồng bộ giữa quy hoạch không gian biển và quy hoạch ngành điện; cơ chế giá điện chưa rõ ràng, chưa đủ hấp dẫn và ổn định dài hạn để thu hút nhà đầu tư. Bên cạnh đó, trình tự, thủ tục giao và cho thuê khu vực biển để khảo sát, nghiên cứu, xây dựng dự án còn thiếu hướng dẫn cụ thể; tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư chưa đầy đủ, trong khi các dự án điện gió ngoài khơi đòi hỏi vốn lớn, công nghệ phức tạp và kinh nghiệm quốc tế.
Trước thực trạng này, các đại biểu Quốc hội đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm tạo đột phá cho ngành điện gió ngoài khơi. Trọng tâm là xây dựng hành lang pháp lý đầy đủ, thống nhất từ khâu khảo sát, giao khu vực biển đến đầu tư và vận hành dự án; khẩn trương hoàn thiện các quy hoạch liên quan để xác định rõ các vùng ưu tiên phát triển. Đồng thời, cần ban hành cơ chế giá điện và hợp đồng mua bán điện mẫu mang tính cạnh tranh, đủ sức thu hút nguồn vốn trong và ngoài nước, đặc biệt là các tổ chức tài chính quốc tế.
Một vấn đề được nhấn mạnh là phải mở rộng không gian cho khu vực tư nhân tham gia đầu tư. Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho phát triển điện lực giai đoạn tới lên tới 18-20 tỷ USD, việc xã hội hóa và thu hút doanh nghiệp tư nhân là yếu tố then chốt. Các đại biểu cho rằng cần xây dựng bộ tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư theo hướng tổng thể, không chỉ dựa vào năng lực tài chính mà còn đánh giá kinh nghiệm, công nghệ và khả năng triển khai dự án quy mô lớn.
Kết luận thảo luận, đại diện Bộ Công Thương cho biết dự thảo Nghị quyết đã được điều chỉnh theo hướng giao Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư các dự án điện gió ngoài khơi giai đoạn 2026–2030, nhằm bảo đảm thống nhất quản lý, gắn với yêu cầu an ninh quốc phòng và thúc đẩy triển khai nhanh. Đây được xem là bước đi quan trọng để hiện thực hóa Quy hoạch Điện VIII, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và tạo nền tảng cho tăng trưởng xanh, bền vững trong dài hạn.
Theo VnEconomy