Châu Á đang bước vào một giai đoạn chuyển mình mang tính quyết định, khi tương lai của khu vực ngày càng phụ thuộc vào việc ai kiểm soát các tuyến vận chuyển, dòng dữ liệu, công nghệ cốt lõi và dòng vốn điều phối năng lượng cũng như khoáng sản chiến lược.
Hai cuộc cách mạng đang diễn ra song song tại châu Á là chuyển dịch năng lượng sạch và bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI). Quá trình này tạo ra nhu cầu chưa từng có đối với các khoáng sản quan trọng như đồng, niken, coban, đất hiếm, cũng như khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Những nguyên liệu này đang trở thành xương sống của quá trình chuyển đổi xanh và mở rộng số hóa trên toàn khu vực.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu khoáng sản quan trọng toàn cầu có thể tăng tới 300% vào năm 2040, trong khi tiêu thụ điện tại châu Á dự báo tăng khoảng 70% vào năm 2035. Áp lực này thể hiện rõ tại các nền kinh tế công nghiệp lớn trong khu vực, từ chuỗi sản xuất pin xe điện của Hàn Quốc, các trung tâm dữ liệu quy mô lớn của Ấn Độ cho tới tham vọng phát triển hydro xanh của Singapore.
Tuy nhiên, chuỗi cung ứng toàn cầu đang chịu nhiều lực cản mới. Tắc nghẽn vận tải, thiếu hụt công suất lọc – tinh luyện và các rủi ro địa chính trị gia tăng từ Biển Đỏ đến Biển Đông đang đe dọa những “động mạch” tăng trưởng quan trọng của kinh tế thế giới. Trong bối cảnh đó, Mỹ cũng đang tái cấu trúc chuỗi cung ứng thông qua Đạo luật Giảm lạm phát và khuôn khổ IPEF, nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc và kéo các đồng minh tại châu Á – Thái Bình Dương vào mạng lưới khoáng sản chiến lược mới.
Giới chuyên gia cho rằng, phản ứng của các chính phủ hiện nay vẫn chủ yếu dựa vào đầu tư dài hạn và các thỏa thuận song phương, vốn chưa theo kịp tốc độ biến động của thị trường. Trái lại, các nhà giao dịch tư nhân đang nổi lên như một nhân tố linh hoạt, đóng vai trò “bộ giảm chấn” cho chuỗi cung ứng nhờ khả năng tài chính, quản trị rủi ro và mạng lưới logistics rộng khắp.
Tại châu Á, nơi hạ tầng vận tải còn phân mảnh, các nhà giao dịch không chỉ thực hiện chức năng mua bán mà ngày càng vận hành như một dạng hạ tầng an ninh phi tập trung, kết hợp logistics dựa trên dữ liệu, kho lưu trữ phân tán và truy xuất nguồn gốc bằng AI. Trong một thế giới phân mảnh địa chính trị, chính sự linh hoạt này đang trở thành lợi thế chiến lược, góp phần định hình tương lai năng lượng, khoáng sản và tăng trưởng của châu Á trong nhiều thập kỷ tới.